Alles over hypertrofische littekens en de behandeling

Vorming van een hypertrofisch litteken

Wanneer uw huid beschadigd is, gaat uw lichaam aan de slag om de schade te herstellen. Het stuurt cellen om de beschadigde huid te reinigen, produceert nieuwe vezels om de ruimte op te vullen en vormt uiteindelijk een litteken op de wond om het gebied te beschermen.

Echter, soms slaat het genezingsproces op hol. Het lichaam produceert te veel littekenweefsel en te veel kleine bloedvaten. Dit leidt tot een overmatige ophoping van collageen, het structurele eiwit waaruit het grootste deel van onze huid bestaat⁽²⁾.

Waarom? Dit fenomeen heeft te maken met de aanwezigheid van bepaalde stoffen in ons lichaam, groeifactoren en cytokines genoemd: deze helpen de huid te genezen, maar als ze te actief zijn, kunnen ze ervoor zorgen dat er te veel littekens worden gevormd.⁽³⁾. Dit kan bijvoorbeeld voorkomen bij hypertrofische littekens na een keizersnede.

Resultaat: er wordt een dik, verhoogd en vaak roodachtig litteken gevormd... Met andere woorden, een hypertrofisch litteken! 

Beschikbare behandelingen voor hypertrofische littekens

Crèmes en topische behandelingen

Topische crèmes en gels zijn oplossingen die rechtstreeks op het hypertrofische litteken worden aangebracht. Ze bevatten verschillende actieve ingrediënten, zoals siliconen, corticosteroïden, bepaalde plantenextracten... Deze behandelingen vertonen verschillende mate van doeltreffendheid. Doorgaans brengt u dit tweemaal daags aan gedurende meerdere maanden.

De doeltreffendheid van andere, recentere actieve bestanddelen wordt momenteel ook onderzocht, zoals hydrogels op basis van zijdefibroïne.⁽⁵⁾ of crèmes met triterpenen uit Centella⁽⁶⁾. 

Siliconenpleisters

Siliconenpleisters⁽⁷⁾ zijn dunne siliconenpleisters en vormen de voorkeursbehandeling voor hypertrofische littekens en keloïden (wanneer de wond gesloten is). Ze helpen hypertrofische littekens glad te strijken en af te vlakken. Ze verbeteren ook de kleur en soepelheid van de huid dankzij hun voortdurende hydraterende werking. 

Deze siliconenpleisters dienen minimaal 4 uur per dag te worden gedragen voor een optimale werking. Om significante verbeteringen te zien, is het belangrijk om de pleisters gedurende meerdere maanden dagelijks te dragen. Wees dus consequent en geduldig. Wat betreft tolerantie: sommige mensen kunnen een lichte jeuk ervaren, maar dit komt zelden voor. 

Indien u hypertrofische littekens hebt op moeilijke plaatsen zoals het gezicht of de gewrichten, kunt u vloeibare siliconengels te gebruiken. Deze zijn een uitstekend alternatief omdat ze zich beter aanpassen aan oneffen oppervlakken.

Inspuitingen met corticosteroïden

Corticosteroïden zijn geneesmiddelen die ontstekingen helpen verminderen. Triamcinolonacetonide (TAC) is het meest gebruikte middel om hypertrofische littekens te behandelen.

Hoe verloopt dit? De arts spuit het corticosteroïde rechtstreeks in het litteken in. Er zijn meerdere inspuitingen nodig (met tussenpozen van enkele weken).

Inspuitingen met corticosteroïden hebben het voordeel dat ze de dikte van het hypertrofische litteken verminderen en de huid soepeler maken. Voor een optimaal resultaat kunnen deze inspuitingen worden gecombineerd met andere behandelingen, zoals botulinetoxine type A (Botox).⁽⁸⁾. Echter, inspuitingen met corticosteroïden hebben ook enkele nadelen. Ze kunnen pijnlijk zijn en leiden tot verkleuringen van de huid (pigmentatie) of verdunning van de huid (atrofie).

Voordat u voor deze behandeling kiest, dient u met uw arts te overleggen of inspuitingen met corticosteroïden geschikt zijn voor uw situatie en of ze de beste optie voor u zijn.

Natuurlijke behandelingen en huismiddeltjes

Aloë vera, honing en cacaoboter

Vooral aloë vera en honing staan erom bekend dat ze de wondgenezing bevorderen en zouden de zichtbaarheid van littekens enigszins kunnen verminderen. Van deze twee opties lijkt aloë vera het meest veelbelovend, dankzij de kalmerende en herstellende eigenschappen. Cacaoboter wordt vooral gebruikt vanwege zijn hydraterende eigenschappen. 

Let wel, deze huismiddeltjes kunnen helpen, maar ze verrichten geen wonderen op een hypertrofisch litteken dat al gevormd is. Indien het litteken hinderlijk of erg zichtbaar is, is het aan te raden om een dermatoloog te raadplegen om andere, meer doeltreffende behandelingen te overwegen.

Compressiekledij en massages

Compressiekledij en massages zijn doeltreffende methoden om hypertrofische littekens te behandelen en te voorkomen.

De compressiekledij moet goed aansluiten en moet u regelmatig controleren om een constante druk op de huid te garanderen:

• Ze helpen de dikte van het litteken, roodheid (erytheem), pijn en jeuk te verminderen. 
• Begin deze kledij te dragen vanaf de tweede week na een verwonding. Dit voorkomt de vorming van abnormale littekens. Het is aan te raden om ze gedurende 12 maanden 23 uur per dag te dragen.^(10).

De littekens masseren is ook nuttig om bepaalde symptomen zoals jeuk, pijn, stijfheid en de zichtbaarheid van het litteken te verminderen. Er bestaan verschillende massagetechnieken:

• Massage door druk of beweging (wrijving en heen en weer bewegen) helpt de soepelheid van het litteken te verbeteren. 
• Zachte massages (zoals lichtjes masseren en kneden) verminderen de pijn en de zichtbaarheid van het litteken.⁽¹¹⁾.

Risico op terugkeer na behandeling

Het risico op terugkeer van hypertrofische littekens na behandeling is een veelgestelde vraag, en terecht! Dit kan inderdaad het geval zijn, zeker bij hypertrofische littekens van een keizersnede⁽¹²⁾. Het is mogelijk dat er zelfs enkele maanden na de behandeling terugkerende littekens optreden.

Laat u daarom meerdere maanden medisch opvolgen, met regelmatige controles om de evolutie van het litteken op te volgen.

Thermale kuren en herstel van de opperhuid

Thermale kuren kunnen de verzorging van hypertrofische littekens ook naar een hoger niveau tillen, vooral wanneer ze vanaf het begin van de behandeling worden ingezet.

Thermaal water heeft kalmerende eigenschappen die jeuk helpen verminderen en de zichtbaarheid en de soepelheid van littekens verminderen. De filiforme-douche, een waterstraal onder hoge druk, wordt overigens vaak gebruikt bij behandelingen om hypertrofische littekens te verzachten en te hervormen, zeker bij brandwonden.